• Percy Shelley
• Stendhal
• William Blake
• Johann Wolfgang Goethe
• Pierre Beaumarchai
• Denis Diderot
• Laurence Sterne
• Wolter
• Jonathan Swift
• George Gordon Byron

Wolter

Nie był twórcą nowych idei, a przytłaczająca większość jego dziel nie przetrwała próby czasu. A jednak to diiękijego upartej pracy pisarskiej filozofia oświecenia zrewolucjonizowała Europę XVIII wieku i do dziś powstaje żywa.
W paryskich salonach witano go chętnie, ponieważ bawił towarzystwo błyskotliwym dowcipem. Ten dowcip obrócił się jednak przeciw niemu, gdy napisał pamflet na francuskiego regenta. Kosztowało go to 11 miesięcy uwięzienia w Bastylii. W rok później, za obrazę wpływowego arystokraty, wygnano go na dwa lata do Anglii. Ta banicja - paradoksalnie - wydatnie przysłużyła się jego karierze pisarskiej. Z Anglii, gdzie kwitły swobody społeczeństwa burżuazyjne-go, przywiózł niezachwiane przekonanie, że despotyzm, fanatyzm religijny i ciemnota to rak zżerający współczesną Europę.

Jednak w postępowaniu z władzami był już ostrożniejszy. Paryż omijał. Zamieszkał w Cirey, w wiejskiej posiadłości swej protektorki, markizy du Chatelet. Po jej śmierci przeniósł się na pewien czas na dwór króla pruskiego Fryderyka II, z którym wcześniej prowadził zażyłą korespondencję. Kiedy zdał sobie sprawę, że Fryderyk nieprędko stanie się wzorcowym "władcą oświeconym", jakim chciał go widzieć, rozgoryczony przeniósł się do Genewy. Po kilku latach osiadł we własnej posiadłości wFerney, na granicy szwajcarsko-francuskiej, któ-
rą to miejscowość uczynił jednym z ważniejszych centrów intelektualnych ówczesnej Europy.

Rezydujący tam Wolter był już instytucją. Korespondował z oświeconymi władcami całej Europy, w tym z królem Polski Stanisławem Augustem Poniatowskim. A korespondencja w tamtych czasach wybiegała daleko poza kolportowanie nowin - była sposobem szerzenia nowych poglądów. Uprawiał wszystkie gatunki obecne w ówczesnej literaturze, ale każdy umiał zaprząc do propagowania nowych idei. Bohaterowie jego klasycy-stycznych tragedii - Edypa, Zairy, Mahometa - buntowali się przeciw konformizmowi religijnemu i obyczajowemu swoich czasów. Jego prace historyczne, jak Szkic o obyczajach i duchu narodu, propagowały przekonanie, że historia to nie ciąg zmieniających się władców, lecz dzieje cywilizacyjnego rozwoju społeczeństwa. Z kolei powiastki filozoficzne - na czele ze słynnym Rmdydem - przeczą powszechnemu wówczas przekonaniu, że cierpienie i zło panoszące się na świecie zależą tylko od sil wyższych i zwalczanie ich przewyższa ludzkie możliwości.

Swoje poglądy kolportował bardzo intensywnie, mimo przekroczonej sześćdziesiątki, w postaci niezliczonych "pasztecików wolterowskich": broszurek, dialogów, powiastek i katechizmów filozoficznych. Zasypywał nimi Europę, przejętą uwielbieniem bądź oburzeniem. Pisywał je anonimowo, ale niejeden kolporter tych nowinek przypłacił życiem własną śmiałość. Kiedy przekroczył osiemdziesiątkę, brakowało mu tylko jednego -uznania rodaków.

I wówczas, kiedy wybrał się w pierwszą po latach podróż do Paryża, okazało się, że jest najbardziej uwielbianym twórcą swojej epoki. Gorące przyjęcie w stolicy sprawiło mu niewymowną radość. Jednak tego wzruszenia już nie wytrzymało jego zmęczone serce.
1694 - Francois-Marie Arouet (Yoltaire) rodzi się jako syn paryskiego